Na aptecznej półce łatwo pomylić zwykłą pastę dla dorosłych z preparatem o wysokim stężeniu fluoru. Gdy ktoś pyta, która pasta ma najwięcej fluoru, najczęściej chodzi o porównanie wartości 1450 ppm z dużo mocniejszymi preparatami 2800 lub 5000 ppm. Poniżej wyjaśniam, jak wygląda ranking, dla kogo przeznaczona jest pasta 5000 ppm i jak używać jej bez niepotrzebnego ryzyka.
Najwięcej fluoru ma pasta 5000 ppm, ale nie jest przeznaczona dla każdego
- 5000 ppm to najwyższe stężenie spotykane w pastach do domowego stosowania dostępnych w Polsce.
- elmex Duraphat zawiera 5 mg fluoru w 1 g pasty i jest przeznaczony dla osób powyżej 16. roku życia.
- 1450 ppm pozostaje standardowym wyborem do codziennej higieny większości dorosłych.
- Pasta 5000 ppm ma sens głównie przy wysokim ryzyku próchnicy, suchości jamy ustnej, odsłoniętych korzeniach lub podczas leczenia ortodontycznego.
- Nie należy połykać takiej pasty ani łączyć jej samodzielnie z dodatkowymi preparatami fluoru.
Najwyższe stężenie znajdziesz w paście 5000 ppm
Wśród past do zębów przeznaczonych do domowego szczotkowania najwyżej plasuje się preparat zawierający 5000 ppm fluoru. W Polsce przykładem jest elmex Duraphat 1,1% w/w, czyli lek dostępny bez recepty, w którym 1 g pasty dostarcza 5 mg fluoru w postaci fluorku sodu.
To około 3,5 razy więcej fluoru niż w typowej paście dla dorosłych zawierającej 1450 ppm. Tak wysoka dawka nie oznacza jednak automatycznie lepszej ochrony u każdej osoby. Preparat jest przeznaczony przede wszystkim dla młodzieży powyżej 16. roku życia i dorosłych z dużym zagrożeniem próchnicą.
| Pozycja | Stężenie fluoru | Dla kogo i do czego |
|---|---|---|
| 1 | 5000 ppm | Osoby powyżej 16 lat z wysokim ryzykiem próchnicy, po konsultacji ze stomatologiem |
| 2 | 2800 ppm | Wybrane przypadki podwyższonego ryzyka, zależnie od zaleceń lekarza |
| 3 | 1350-1500 ppm | Codzienna higiena większości dorosłych i starszych dzieci |
| 4 | 1000 ppm | Niektóre pasty dziecięce, dobierane według wieku i zaleceń na opakowaniu |
| 5 | 0-500 ppm | Pasty o niskiej zawartości fluoru lub bez fluoru, bez takiej samej ochrony przeciwpróchniczej |
Stężenie podawane w ppm oznacza ilość jonów fluorkowych, a nie masę całego związku chemicznego. Dlatego 5000 ppm fluoru odpowiada 5 mg fluoru w każdym gramie pasty, natomiast zapis 1,1% odnosi się do zawartości fluorku sodu.
Ranking past pokazuje dużą różnicę między preparatem leczniczym a zwykłą pastą
Najmocniejszy produkt w tym zestawieniu to elmex Duraphat 5000 ppm. Nie jest to typowa pasta wybielająca, odświeżająca ani uniwersalny produkt do całej rodziny. Jej zadaniem jest intensywna profilaktyka próchnicy koron i korzeni zębów u osób szczególnie narażonych na chorobę.
Poziom 2800 ppm można traktować jako wariant pośredni. Takie preparaty bywają zalecane osobom z podwyższonym ryzykiem próchnicy, ale w polskich aptekach łatwiej znaleźć produkt 5000 ppm niż pastę o stężeniu 2800 ppm.
Największą grupę stanowią pasty z fluorem w granicach 1350-1500 ppm. To właśnie one sprawdzają się u większości dorosłych, jeśli zęby są myte dwa razy dziennie, szczoteczka dociera do wszystkich powierzchni, a dieta nie dostarcza ciągłych przekąsek i słodzonych napojów. W mojej ocenie regularność i technika szczotkowania robią tu większą różnicę niż pogoń za najwyższą liczbą na opakowaniu.
Żele fluorkowe stosowane w gabinecie lub w specjalnych kuracjach mogą mieć jeszcze wyższe stężenia, nawet około 12 500 ppm. Nie są jednak zwykłą pastą do zębów i nie powinny być używane zamiennie z codziennym preparatem.
Kiedy pasta 5000 ppm rzeczywiście ma sens
Najwyższe stężenie może być uzasadnione, gdy mimo prawidłowej higieny pojawiają się nowe ubytki. Stomatolog może rozważyć taki preparat także przy odsłoniętych szyjkach i korzeniach zębów, suchości jamy ustnej, częstych napadach próchnicy, noszeniu aparatu ortodontycznego albo po radioterapii w obrębie głowy i szyi.
Wysokofluorowa pasta bywa przydatna również wtedy, gdy ślina nie chroni zębów wystarczająco dobrze. Dzieje się tak między innymi podczas przyjmowania leków wysuszających usta, przy niektórych chorobach ogólnoustrojowych oraz u osób starszych z licznymi uzupełnieniami protetycznymi.
Nie polecałbym jej natomiast tylko dlatego, że ktoś chce „mocniejszej” pasty. Przy niskim ryzyku próchnicy produkt 5000 ppm może być po prostu niepotrzebny, a przy nieprawidłowym stosowaniu zwiększa ryzyko nadmiernego przyjęcia fluoru. Więcej nie zawsze znaczy lepiej, zwłaszcza gdy pasta jest połykana.
Przeczytaj również: Lista prywatnych klinik i centrów medycznych w Szczecinie
Kto nie powinien używać jej samodzielnie
Preparat 5000 ppm nie jest przeznaczony dla dzieci ani młodzieży poniżej 16. roku życia. Nie powinien też trafiać do wspólnej łazienkowej tubki, z której korzystają domownicy w różnym wieku.
Przed rozpoczęciem kuracji trzeba poinformować dentystę o innych źródłach fluoru, takich jak tabletki, krople, żele, lakiery, płukanki czy fluorowana sól. Nie łączę wysokofluorowej pasty z dodatkowymi preparatami na własną rękę, bo całkowita dawka zależy od wieku, masy ciała, sposobu szczotkowania i tego, ile pasty zostaje połknięte.
Jak czytać opakowanie i poprawnie stosować wysokofluorową pastę
Na opakowaniu szukaj informacji o ilości fluoru w ppm F albo o stężeniu fluorku sodu. Nie wystarczy sam napis „intensywna ochrona” czy „do zębów zagrożonych próchnicą”. Konkretna wartość, na przykład 1450 ppm lub 5000 ppm, mówi znacznie więcej niż hasło reklamowe.
W przypadku elmex Duraphat ulotka zaleca nakładanie około 2 cm pasty, szczotkowanie po posiłkach i dokładne wypluwanie piany. Ponieważ jest to produkt leczniczy o dużej zawartości fluoru, sposób używania najlepiej dopasować do zaleceń stomatologa, szczególnie gdy pasta ma być stosowana przez kilka miesięcy.
- Nie połykaj pasty i pilnuj, aby nie była dostępna dla małych dzieci.
- Po szczotkowaniu dokładnie wypluj pianę. Nie przepłukuj ust dużą ilością wody.
- Nie stosuj większej ilości tylko dlatego, że preparat ma wysokie stężenie.
- Nie nakładaj równocześnie kilku produktów z dużą dawką fluoru bez konsultacji.
- Przy nudnościach, bólu brzucha lub wymiotach po połknięciu większej ilości skontaktuj się z lekarzem.
Przy zwykłej paście 1450 ppm najważniejsze pozostają dwa szczotkowania dziennie przez około 2 minuty. Po myciu lepiej wypluć nadmiar niż długo płukać usta, ponieważ pozostawienie niewielkiej ilości fluoru na szkliwie wydłuża jego działanie ochronne.
Dlaczego 1450 ppm zwykle wystarcza do codziennej ochrony
Fluor działa przede wszystkim miejscowo. Wspiera remineralizację, czyli odbudowę osłabionego szkliwa, i zwiększa jego odporność na kwasy produkowane przez bakterie. Dlatego pasta z 1450 ppm może skutecznie chronić zęby, jeśli jest używana regularnie i prawidłowo.
W Polsce po ukończeniu 6. roku życia często zaleca się pastę z 1450 ppm, a u młodszych dzieci stężenie dobiera się do wieku i ryzyka połknięcia. U dorosłego bez szczególnych problemów stomatologicznych przejście na 5000 ppm nie musi przynieść dodatkowej korzyści, zwłaszcza gdy przyczyną próchnicy są częste przekąski, napoje słodzone albo niedokładne oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych.
Dobrym testem jest obserwacja sytuacji z ostatnich kilkunastu miesięcy. Jeśli nie pojawiają się nowe ubytki, dziąsła są zdrowe, a higiena jest prawidłowa, standardowa pasta z fluorem najczęściej jest rozsądnym wyborem. Jeśli próchnica powraca mimo starań, sama zmiana marki może nie wystarczyć i potrzebna jest ocena przyczyny.
Najmocniejsza pasta nie zawsze jest najlepszą decyzją
Jeżeli liczy się wyłącznie liczba ppm, pierwsze miejsce zajmuje pasta 5000 ppm, w Polsce reprezentowana przez elmex Duraphat. Jej zastosowanie ma jednak charakter celowany, a nie uniwersalny.
Do codziennego mycia zębów większości dorosłych wystarczy pasta z fluorem w stężeniu 1350-1500 ppm. Po preparat 5000 ppm najlepiej sięgnąć wtedy, gdy istnieje konkretne wskazanie i wiadomo, jak bezpiecznie go używać. Taki wybór chroni zęby skuteczniej niż przypadkowe zwiększanie dawki bez zmiany nawyków, które wywołują próchnicę.
