Włókniak w jamie ustnej: łagodny guzek? Poznaj objawy i leczenie

Włókniak w jamie ustnej to łagodna, niezłośliwa zmiana, która często budzi niepokój, gdy zauważymy ją po raz pierwszy. Z mojego doświadczenia wiem, że wiele osób od razu zastanawia się, czy to coś poważnego. Ten artykuł pomoże Ci zrozumieć, czym jest włókniak, jak wygląda, dlaczego powstaje i co najważniejsze jakie kroki należy podjąć, aby rozwiać wszelkie wątpliwości i zadbać o swoje zdrowie.

Czym jest włókniak w jamie ustnej?

Włókniak, znany również jako fibroma, to najczęściej występujący łagodny nowotwór jamy ustnej. Jest to zmiana zbudowana z tkanki łącznej włóknistej. Kluczowe jest zrozumienie, że włókniaki są zmianami niezłośliwymi, co oznacza, że nie dają przerzutów i nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla życia. Wiele osób obawia się nowotworów, dlatego zawsze podkreślam, że w przypadku włókniaka mówimy o zmianie o charakterze łagodnym.

Kiedy mówimy o wyglądzie włókniaka, możemy wyróżnić kilka charakterystycznych cech:

• Zazwyczaj jest to gładki, niebolesny guzek. To bardzo ważna informacja, ponieważ ból często towarzyszy innym, bardziej niepokojącym zmianom.
• Ma okrągły lub owalny kształt.
• Może być osadzony na szerokiej podstawie lub, rzadziej, na wąskiej szypule (przypominając polip).

Jego typowy kolor jest jasnoróżowy, bardzo zbliżony do otaczającej błony śluzowej jamy ustnej. Jednak pod wpływem stałego drażnienia, na przykład przez zęby, może stać się bielszy. Dzieje się tak z powodu hiperkeratozy, czyli rogowacenia. Wielkość włókniaka może być różna od zaledwie kilku milimetrów do nawet kilku centymetrów, choć te większe są rzadsze.

Włókniaki najczęściej pojawiają się w miejscach szczególnie narażonych na urazy i przewlekłe drażnienie. Z moich obserwacji wynika, że są to:

• Wewnętrzna strona policzków, zwłaszcza w linii zgryzu.
• Wargi, zarówno górna, jak i dolna.
• Język.
• Dziąsła.
• Podniebienie.

Te lokalizacje są szczególnie podatne na powstawanie włókniaków, ponieważ są to obszary, które najczęściej ulegają mechanicznym urazom, takim jak przygryzanie, tarcie czy ucisk. To właśnie te powtarzające się mikrourazy są główną przyczyną ich powstawania.

Dlaczego powstaje włókniak? Główne przyczyny

Główną i najczęstszą przyczyną powstawania włókniaków w jamie ustnej jest przewlekłe drażnienie mechaniczne oraz powtarzające się urazy. Nasza jama ustna jest niezwykle aktywna mówimy, jemy, połykamy, a to wszystko może prowadzić do drobnych, ale regularnych uszkodzeń błony śluzowej. Jednym z typowych przykładów jest nawykowe przygryzanie wewnętrznej strony policzków lub warg. Wielu pacjentów nie zdaje sobie sprawy z tego nawyku, dopóki nie zauważy zmiany.

Innym bardzo częstym czynnikiem ryzyka są nieprawidłowo dopasowane protezy zębowe lub aparaty ortodontyczne. Jeśli proteza jest zbyt luźna lub zbyt ciasna, może nieustannie ocierać się o błonę śluzową, powodując przewlekłe podrażnienie, które z czasem może skutkować rozwojem włókniaka. Podobnie jest z aparatami ortodontycznymi ich elementy mogą drażnić tkanki miękkie. Ostre krawędzie zębów, na przykład te powstałe w wyniku ubytków próchnicowych, ukruszeń lub źle wykonanych wypełnień, również mogą być przyczyną powstawania włókniaków. Ciągłe tarcie o taką ostrą powierzchnię wywołuje reakcję tkanki, prowadząc do jej rozrostu. Chociaż rzadziej, to jednak warto wspomnieć, że inne czynniki, takie jak stany zapalne, zaburzenia hormonalne czy metaboliczne, mogą również mieć wpływ na rozwój tych zmian. Jednak w zdecydowanej większości przypadków winne są urazy mechaniczne.

Czy włókniak jest groźny? Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Chcę to wyraźnie podkreślić: włókniak jest zmianą łagodną i sam w sobie nie stanowi zagrożenia dla życia. Nie jest to rak i nie ma zdolności do dawania przerzutów. To bardzo ważna informacja, która często uspokaja moich pacjentów, gdy dowiadują się o diagnozie.

Jednakże, istnieją sygnały alarmowe, które powinny skłonić Cię do pilnej konsultacji z lekarzem. Pamiętaj, że każda zmiana w jamie ustnej, która nie znika w ciągu 2-3 tygodni, wymaga oceny przez specjalistę. Nie warto czekać, ponieważ tylko profesjonalista jest w stanie wykluczyć poważniejsze schorzenia, w tym raka jamy ustnej. Zwróć uwagę na następujące objawy:

• Zmiana szybko rośnie lub zmienia swój kształt.
• Pojawia się ból, pieczenie lub dyskomfort, którego wcześniej nie było.
• Włókniak zaczyna krwawić samoistnie lub przy delikatnym dotyku.
• Zmienia kolor na ciemniejszy, czerwony lub biały, który nie ustępuje.
• Pojawiają się owrzodzenia lub nadżerki na powierzchni zmiany.
• Masz trudności z jedzeniem, połykaniem lub mówieniem.

Włókniak musi być różnicowany z innymi zmianami w jamie ustnej, takimi jak torbiele, nadziąślaki, a co najważniejsze z potencjalnie złośliwymi zmianami. Bez fachowej wiedzy i odpowiednich narzędzi diagnostycznych, samodzielna ocena jest niemożliwa. Dlatego zawsze podkreślam, że tylko specjalista może postawić prawidłową diagnozę i zaplanować dalsze postępowanie.

Diagnostyka włókniaka jak lekarz potwierdza rozpoznanie?

Jeśli zauważysz u siebie niepokojącą zmianę w jamie ustnej, pierwszym krokiem powinna być wizyta u stomatologa. To on jest specjalistą, który ma największą wiedzę na temat patologii jamy ustnej. W razie wątpliwości lub potrzeby dalszego leczenia, stomatolog może skierować Cię do chirurga stomatologicznego lub szczękowo-twarzowego.

Podczas badania stomatologicznego lekarz dokładnie oceni zmianę wizualnie, zwracając uwagę na jej kolor, kształt, wielkość i lokalizację. Następnie wykona palpację, czyli dotykowe badanie, aby ocenić konsystencję zmiany czy jest twarda, miękka, ruchoma. To badanie jest kluczowe dla wstępnej oceny i pozwala na postawienie wstępnej diagnozy, która często wskazuje na włókniaka.

Chociaż wstępna ocena kliniczna jest bardzo pomocna, ostateczne potwierdzenie diagnozy włókniaka uzyskuje się po badaniu histopatologicznym. Polega ono na chirurgicznym usunięciu zmiany, a następnie przekazaniu jej do laboratorium, gdzie patolog bada tkankę pod mikroskopem. Tylko w ten sposób można mieć 100% pewności, że mamy do czynienia z łagodnym włókniakiem i wykluczyć inne, bardziej niebezpieczne schorzenia. Zawsze rekomenduję to badanie, aby zapewnić pacjentowi pełen spokój.

Leczenie i usuwanie włókniaka metody i zalecenia

Usunięcie włókniaka nie zawsze jest konieczne, jeśli jest mały i nie powoduje żadnych objawów. Jednakże, istnieją sytuacje, w których zabieg jest zdecydowanie zalecany:

• Gdy włókniak powoduje dyskomfort, na przykład przez ciągłe drażnienie.
• Przeszkadza w jedzeniu lub mówieniu.
• Rośnie lub zmienia swój wygląd.
• Budzi niepokój estetyczny u pacjenta.
• Istnieje niepewność diagnostyczna i konieczne jest badanie histopatologiczne.

Tradycyjną metodą usunięcia włókniaka jest zabieg chirurgiczny za pomocą skalpela. Procedura odbywa się w znieczuleniu miejscowym, więc jest całkowicie bezbolesna. Po usunięciu zmiany, rana jest zazwyczaj zszywana, a usunięty materiał jest zawsze przekazywany do badania histopatologicznego, co jest standardową i niezwykle ważną procedurą.

Obecnie coraz częściej stosuje się nowoczesne metody usuwania włókniaków, takie jak laser CO2 czy elektrokoagulacja. Te techniki mają wiele zalet. Przede wszystkim minimalizują krwawienie podczas zabiegu, co jest komfortowe zarówno dla pacjenta, jak i dla operatora. Często również nie ma konieczności zakładania szwów, co skraca czas gojenia i zmniejsza dyskomfort po zabiegu. Wybór metody zależy od lokalizacji, wielkości włókniaka oraz preferencji lekarza i pacjenta.

Po zabiegu usunięcia włókniaka ważne jest przestrzeganie kilku zaleceń, aby zapewnić prawidłowe gojenie:

• Unikaj gorących i ostrych potraw przez kilka dni po zabiegu.
• Zachowaj ostrożność podczas szczotkowania zębów w okolicy rany.
• Stosuj płukanki antyseptyczne zalecone przez lekarza.
• W razie bólu, stosuj dostępne bez recepty środki przeciwbólowe.
• Unikaj palenia tytoniu i spożywania alkoholu, ponieważ mogą one opóźniać gojenie.

Profilaktyka włókniaków jak zapobiegać ich powstawaniu?

Kluczową rolę w profilaktyce włókniaków odgrywają regularne wizyty u dentysty. Dzięki nim możliwe jest wczesne wykrywanie wszelkich zmian w jamie ustnej, a także eliminacja czynników ryzyka, zanim doprowadzą one do powstania włókniaka. Pamiętajmy, że profilaktyka jest zawsze lepsza niż leczenie.

Aby unikać mechanicznych podrażnień w jamie ustnej, które są główną przyczyną powstawania włókniaków, polecam następujące praktyczne wskazówki:

• Regularnie lecz ubytki próchnicowe i wymieniaj stare, uszkodzone wypełnienia, które mogą mieć ostre krawędzie.
• Poproś dentystę o wypolerowanie ostrych krawędzi zębów, jeśli wyczuwasz je językiem lub powodują dyskomfort.
• Upewnij się, że Twoje protezy zębowe lub aparaty ortodontyczne są prawidłowo dopasowane i nie powodują otarć. W razie potrzeby zgłoś się do protetyka lub ortodonty w celu korekty.
• Postaraj się oduczyć nawyków, takich jak przygryzanie policzków, warg czy języka. Czasami wymaga to świadomej pracy nad sobą, a w niektórych przypadkach nawet konsultacji z psychologiem lub fizjoterapeutą.
• Dbaj o higienę jamy ustnej, aby zapobiegać stanom zapalnym, które również mogą sprzyjać powstawaniu zmian.